Mở rộng khung ảnh bằng AI là cách thêm phần nền mới quanh một ảnh có sẵn, để đổi tỉ lệ ảnh (ví dụ từ dọc sang ngang) mà không phải kéo giãn hay cắt mất chủ thể. Công cụ làm tốt với nền đơn giản như trời, tường, mặt bàn, cỏ; làm kém với họa tiết có quy luật, chữ, người và đồ vật có hình dạng nhận biết được. Vì vậy cách dùng an toàn là mở rộng phần nền, không để AI vẽ thêm thứ người xem sẽ nhìn kỹ.
Đây là một trong những tính năng tiết kiệm thời gian nhất cho người làm ấn phẩm nhiều kích thước: một ảnh khách chụp dọc trên điện thoại cần dùng cho ảnh bìa ngang, cho băng rôn dài và cho ảnh vuông. Bài viết đi qua cơ chế, các tình huống nên và không nên dùng, quy trình từng bước và cách kiểm phần ảnh được thêm vào. Tên tính năng mỗi phần mềm gọi một kiểu, nên kiểm phiên bản bạn đang dùng.
Công cụ mở rộng khung đoán phần nền như thế nào
Khi bạn kéo rộng khung ảnh, vùng mới là vùng trống. Công cụ nhìn vào phần ảnh có sẵn sát vùng trống đó, đoán xem phía ngoài khung nhiều khả năng là gì, rồi vẽ ra phần nền tiếp nối. Nó dựa trên màu, ánh sáng, phối cảnh và loại cảnh mà nó nhận ra. Bầu trời sẽ được nối thêm trời, mặt bàn gỗ được nối thêm vân gỗ, bức tường được nối thêm tường.
Cơ chế này giải thích vì sao kết quả rất khác nhau giữa các ảnh. Nền càng đồng nhất, càng ít thông tin, công cụ càng đoán đúng. Nền càng có cấu trúc rõ ràng như hàng gạch lát, ô cửa sổ lặp đều, hàng rào, kệ hàng xếp sản phẩm, thì chỉ cần lệch một chút về phối cảnh hay khoảng cách là mắt người nhận ra ngay. Chữ là ca khó nhất: biển hiệu bị cắt ở mép ảnh sẽ được nối thêm những ký tự trông giống chữ nhưng không đọc được.
Còn một chi tiết nữa cần hiểu: phần được vẽ thêm là phần tưởng tượng, không phải phần thật đã bị cắt. Nếu ảnh chụp một quán cà phê ở phố cổ Hội An, phần mở rộng có thể thêm một mái nhà, một chậu cây không hề có ở đó. Với ảnh trang trí thì không sao; với ảnh mô tả một địa điểm thật hay một sản phẩm thật, phần thêm vào có thể khiến người xem hiểu sai, và đây là điều người thiết kế phải chủ động kiểm soát.
Khi nào nên và không nên mở rộng khung bằng AI
Bảng dưới gom các tình huống thường gặp khi làm ấn phẩm cho cửa hàng nhỏ và doanh nghiệp, kèm mức độ tin cậy dựa trên cơ chế đã nói ở trên.
| Tình huống | Nên dùng? | Lưu ý |
|---|---|---|
| Ảnh sản phẩm trên nền trơn, cần thêm khoảng trống để đặt chữ | Nên | Kết quả gần như luôn tốt, kiểm độ đều của màu nền |
| Ảnh phong cảnh, trời, biển, đồng lúa cần đổi sang khung ngang | Nên | Kiểm đường chân trời còn thẳng và liền mạch |
| Ảnh chân dung cần thêm vai, thêm phần thân bị cắt | Thận trọng | Tay, vai, quần áo dễ sai tỉ lệ; ảnh nhân viên thật nên hỏi ý người trong ảnh |
| Ảnh mặt tiền cửa hàng có biển hiệu, kệ hàng | Hạn chế | Chữ và hàng hoá được vẽ thêm có thể gây hiểu lầm |
| Ảnh không gian thật dùng cho quảng cáo cho thuê, bán | Không nên | Thêm không gian không có thật là làm người xem hiểu sai |
| Ảnh sự kiện, ảnh tư liệu | Không nên | Ảnh tư liệu cần giữ đúng sự thật, nên cắt hoặc đặt trên nền màu thay vì vẽ thêm |
Với các tình huống "không nên", giải pháp thay thế thường đơn giản hơn bạn nghĩ: đặt ảnh gốc trên một nền màu lấy từ ảnh, làm bố cục ảnh nằm một bên và chữ một bên, hoặc dùng hai ảnh ghép. Không phải lúc nào cũng cần ảnh tràn khung.
Quy trình mở rộng khung từng bước cho một bộ ảnh nhiều kích thước
Ví dụ giả định: một tiệm bánh ở Cần Thơ gửi một ảnh dọc chụp chiếc bánh kem trên bàn gỗ, cần dùng cho ảnh bìa trang mạng xã hội, ảnh vuông đăng bài và một băng ngang trên trang web. Quy trình gợi ý như sau.
- Xác định tất cả kích thước cần làm ngay từ đầu. Kích thước theo từng nền tảng thay đổi nên kiểm trang hướng dẫn hiện hành. Từ đó tìm khung lớn nhất bao trùm mọi tỉ lệ.
- Mở rộng một lần lên khung lớn nhất đó thay vì mở rộng riêng cho từng kích thước. Như vậy các bản cắt sau sẽ có phần nền giống nhau, bộ ảnh trông đồng bộ.
- Mở rộng từng bước nhỏ nếu cần nới nhiều. Nới gấp đôi chiều ngang trong một lần dễ cho ra nền lặp hoặc vô lý; nới vài lần, mỗi lần một phần, thường cho kết quả liền mạch hơn.
- Nếu công cụ có ô mô tả, chỉ mô tả phần nền ("tiếp tục mặt bàn gỗ, nền tường trơn màu kem"), không yêu cầu thêm đồ vật. Để trống ô mô tả cũng là lựa chọn tốt với nền đơn giản.
- Sinh vài phương án và chọn phương án ít chi tiết nhất. Phần nền càng ít chi tiết, càng ít chỗ cho lỗi, và càng có chỗ đặt chữ.
- Lưu phần mở rộng thành lớp riêng phía trên ảnh gốc. Khi khách đổi ý, bạn chỉ cần sinh lại lớp đó.
- Cắt ra từng kích thước cần dùng từ khung lớn, đặt chủ thể đúng vị trí cho từng tỉ lệ, tránh vùng nút bấm và ảnh đại diện che mất ở ảnh bìa.
Quy trình này cũng áp dụng khi làm cho nhiều sản phẩm trong cùng một bộ: mở rộng tất cả ảnh lên cùng một khung, cùng một kiểu nền, rồi mới cắt. Bộ ảnh sẽ có cảm giác được chụp cùng một buổi.
Những lỗi phổ biến ở phần ảnh được thêm vào
Đường thẳng bị gãy. Mép bàn, đường chân trời, khung cửa đi đến chỗ nối giữa ảnh gốc và phần mở rộng thì lệch một chút. Mắt người rất nhạy với đường thẳng bị gãy. Kiểm bằng cách kéo một đường gióng dọc theo cạnh đó.
Ánh sáng không khớp. Ảnh gốc có nắng chiếu từ trái, phần mở rộng lại sáng đều hoặc sáng từ phải. Kiểm hướng bóng của các vật trong phần thêm vào so với chủ thể chính.
Hạt ảnh khác nhau. Ảnh chụp điện thoại có nhiễu hạt, phần do AI vẽ thường mịn hơn. Ở cỡ lớn, ranh giới lộ ra rõ. Thêm một lớp nhiễu nhẹ cho phần mở rộng để khớp với ảnh gốc.
Đồ vật lạ và lặp lại. Công cụ đôi khi thêm một cái ly, một chậu cây, hay nhân bản một vật đã có trong ảnh. Với ảnh bán hàng, một món đồ lạ trên bàn có thể khiến khách nghĩ món đó đi kèm sản phẩm.
Chữ giả. Bất cứ vệt nào trông như chữ trong phần mở rộng đều nên xoá, vì đó là ký tự vô nghĩa và trông thiếu chuyên nghiệp, đặc biệt với người đọc tiếng Việt nhận ra ngay dấu sai.
Lấp vùng để xoá vật thừa: cùng cơ chế, cùng giới hạn
Công cụ xoá vật thừa trong ảnh dùng chung cơ chế với mở rộng khung: bạn khoanh một vùng, công cụ bỏ nội dung cũ và đoán phần nền thay vào. Khi chuẩn bị ảnh cho bố cục, đây là việc làm nhiều không kém mở rộng khung: xoá dây điện vắt ngang mặt tiền, xoá vết bẩn trên mặt bàn, xoá chiếc xe máy đỗ trước cửa tiệm, xoá vật lặt vặt quanh sản phẩm để có chỗ đặt chữ.
Kinh nghiệm dùng cũng giống như trên. Vùng xoá càng nhỏ và nền xung quanh càng đơn giản, kết quả càng sạch. Khoanh rộng hơn vật cần xoá một chút để công cụ không giữ lại viền hay bóng của vật đó. Với vật lớn nằm trên nền phức tạp, xoá làm nhiều lần, mỗi lần một phần, thay vì khoanh cả vật trong một lần. Sau khi xoá, kiểm lại các đường thẳng đi qua vùng vừa lấp và tìm những vật lạ mà công cụ có thể đã vẽ vào chỗ trống.
Ranh giới về sự thật cũng được áp dụng y hệt. Xoá một cọng dây điện để ảnh gọn hơn là chỉnh sửa trang trí bình thường. Xoá vết nứt trên tường của căn phòng cho thuê, xoá vết xước trên sản phẩm bán lại, xoá dây cáp sạc vốn bán kèm khỏi ảnh sản phẩm thì lại khác: người xem sẽ hiểu sai tình trạng thật của thứ họ sắp trả tiền. Trước khi xoá, tự hỏi xem nếu khách hàng biết vật này đã bị xoá thì họ có thấy bị lừa không.
Mở rộng khung và trách nhiệm với người xem ảnh
Phần lớn ảnh mở rộng dùng cho trang trí, không ai bận tâm bầu trời phía trên có thật hay không. Nhưng có những loại ấn phẩm mà phần thêm vào thay đổi ý nghĩa của ảnh: ảnh phòng nghỉ trông rộng hơn thực tế, ảnh mặt tiền cửa hàng có thêm chỗ đỗ xe không tồn tại, ảnh món ăn có thêm phần ăn kèm không có trong suất bán. Người xem tin ảnh là thật, và khi họ đến nơi thấy khác, người chịu trách nhiệm đầu tiên là chủ cửa hàng, sau đó là uy tín của chính bạn.
Cách xử lý thực tế là thống nhất với khách một quy tắc đơn giản: phần mở rộng chỉ được là nền trung tính, không được thêm vật thể, không được thay đổi kích thước cảm nhận của không gian hay sản phẩm. Với ảnh dùng trong quảng cáo, nên giữ cả ảnh gốc lẫn tệp có lớp mở rộng để chứng minh phần nào là ảnh thật nếu có thắc mắc. Đây cũng là một phần của việc ghi chép việc dùng AI mà các bài trong danh mục bản quyền và đạo đức của trang bàn kỹ hơn.
Ngoài ra còn câu chuyện về ảnh của người khác. Nếu ảnh gốc không phải do khách chụp mà lấy từ nguồn khác, việc mở rộng khung không làm thay đổi quyền sử dụng của ảnh đó. Một ảnh không có quyền dùng thì sau khi mở rộng vẫn là ảnh không có quyền dùng.
Danh sách kiểm ảnh mở rộng trước khi giao
Dán danh sách này cạnh màn hình hoặc lưu thành ghi chú trong thư mục dự án. Mỗi ảnh mở rộng nên đi qua đủ các dòng.
- Xem ở 100% dọc theo ranh giới giữa ảnh gốc và phần mở rộng, tìm vệt nối, đổi màu đột ngột.
- Gióng mọi đường thẳng đi qua ranh giới: mép bàn, chân trời, cạnh tường.
- So hướng sáng và hướng bóng của phần thêm vào với chủ thể chính.
- Tìm mọi vật thể mới xuất hiện và tự hỏi người xem có hiểu sai vì nó không.
- Xoá mọi vệt trông như chữ, như logo, như khuôn mặt người lạ.
- Xem ảnh ở cỡ nhỏ trên điện thoại để chắc bố cục vẫn cân.
- Lưu ảnh gốc, tệp có lớp mở rộng và các bản xuất trong cùng một thư mục, ghi rõ tên công cụ và ngày làm.
- Nếu ảnh có người thật, xác nhận người trong ảnh đồng ý với việc chỉnh sửa có thêm phần cơ thể hay trang phục.
Với người mới, danh sách này có vẻ dài. Sau vài chục ảnh, nó thành phản xạ và chỉ mất khoảng một hai phút mỗi ảnh, ít hơn nhiều so với thời gian sửa khi khách phát hiện lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Mở rộng khung ảnh có làm giảm chất lượng ảnh gốc không?
Phần ảnh gốc không bị thay đổi nếu bạn giữ phần mở rộng ở lớp riêng. Tuy nhiên phần được vẽ thêm có độ chi tiết thấp hơn và độ phân giải có thể bị giới hạn bởi công cụ, nên khi in khổ lớn cần kiểm độ nét ở vùng mở rộng.
Ảnh khách chụp quá sát chủ thể, có mở rộng thêm thân sản phẩm bị cắt được không?
Về kỹ thuật thì được, nhưng phần sản phẩm do AI vẽ thêm không phải sản phẩm thật, có thể sai hình dạng, chi tiết hay màu. Với ảnh bán hàng, nên chụp lại hoặc chọn bố cục chấp nhận sản phẩm bị cắt có chủ đích.
Nên mở rộng ảnh trước hay xoá nền trước?
Nếu bạn sẽ thay nền hoàn toàn thì xoá nền trước, không cần mở rộng. Nếu bạn muốn giữ không khí của nền thật và chỉ cần thêm chỗ, mở rộng trước rồi mới đặt chữ. Làm cả hai trên cùng một ảnh thường tốn công mà không thêm giá trị.
Có cần mô tả bằng chữ khi mở rộng khung không?
Không bắt buộc. Với nền đơn giản, để trống thường cho kết quả tự nhiên nhất vì công cụ chỉ nối tiếp những gì đã có. Mô tả hữu ích khi bạn muốn nền đi theo hướng cụ thể, nhưng nên mô tả nền, tránh yêu cầu thêm vật thể.
Phần mở rộng có được tính là ảnh do AI tạo ra không?
Về bản chất, phần đó do công cụ sinh ra. Quy định về quyền đối với nội dung do AI tạo còn đang được tranh luận và tuỳ quy định hiện hành. Cách làm an toàn là ghi lại phần nào được mở rộng và thông báo cho khách khi phần đó chiếm diện tích đáng kể trong ảnh.